“Baştan sona Türk tasarımı olan ve 2005 yılında seri üretime geçmiş bulunan TÜMOSAN 80 Serisi Traktör'ün, endüstriyel tasarımından seri üretimine kadar olan süreci örnek alarak komple araç tasarımında Cadem, ZuluDesign ve Atölye birlikteliğiyle gerçekleşen akışı ve bu akışta CATIA ve ATOS sistemlerinin etkin kullanımını anlatmak istiyoruz.”

Bugün, sadece CATIA kullanıcısı olmaları nedeniyle sayıları 150'ye yaklaşan firmalarla satış, eğitim ve teknik destek kapsamında bu firmaların ilişkileri devam ediyor.
“Bu firmalarla ortak dilimiz olan CATIA'nın etkin kullanımıyla, firmaların malzeme ve üretim konularındaki uzmanlıklarını birleştirdiğimizde projelerde standart proje değerlerinin  önüne geçebilecek kalite, hız ve esneklik sağlayabilmekteyiz. Bu da bu projede bize yedi ayda prototip araç üretmemize ve dokuz ayda da seri üretime geçmemize olanak sağlamıştır. Ayrıca alternatif malzeme ve üretim tekniklerini ana sanayilere tanıtabilmekteyiz.”

Konsept Çalışmaları

Firma yetkilileriyle beraber yeni ürünün hedeflerini, rekabet kriterlerini belirliyor ve endüstriyel tasarım çalışmalarımıza bu değerleri baz alarak başlıyoruz. ATOS 3D optik tarama sistemini kullanarak 3D modeli olmayan traktörün ana gövdesini tarıyoruz. Böylelikle elimizdeki fiziksel araçtan, tersine mühendislik sistemlerini kullanarak 3D data elde ediyoruz. Daha sonra bu veriyi endüstriyel ve mühendislik tasarım çalışmalarımızda fiziksel sınır şartlarını belirlemek amacıyla kullanıyoruz.

Henüz ana konsept çalışmalarında, ZuluDesign firmasının tasarımcıları, Cadem firmasının mühendisleri, Atölye firmasının kalıp uzmanları, ana parçaların üretici adayı firmalarla Cadem'in proje yönetimi kapsamında bir araya gelerek parçanın kalıptan çıkmasını, pahalı çözümlerden uzaklaşılmasını, öngörülen malzemenin ve üretim yönteminin tasarıma uygunluğunu garanti altına alıyorlar. Bu eşzamanlı çalışmayla beraber klasik proje çalışmalarında sıkça görünen geri dönüşleri - dolayısıyla zaman ve kaynak kaybını daha çalışmanın başında büyük oranda engellemiş oluyor.

Sağda Komple Aracın 1/1 Ölçeğinde Köpük Modeli...Genelde Kabinde Köpükten İşleniyor.Bu Modelde Kabin Farklı Çalışıldı .

Bu doğrultuda kabin karkası ve kabinsiz traktörün platform çalışmalarında profil konstrüksiyon ve basit bükümlü sac parçalar uygulaması gerçekleştirildi.

Plastik enjeksiyon olarak öngörülen IP panelinin dış ve iç siperlik parçaları da bu araca göre yeniden tasarlandı.İç tavan parçasının tasarımında kabinin genel görünümüne uygunluk ön plana çıkartıldı. Form ve renk seçiminde de kabin içindeki tüm parçaların birbiriyle uyumlu ve tamamlayıcı olmasına özellikle dikkat edildi.Parmak oturan kısımlarda geleneksel yaklaşımın tersine dışarı doğru çıkıntı uygulandı.

İç kaplamalar tasarımında aracın dış görüntüsüyle de bütünlük sağlandı. Evrakların konması için bir saklama gözünün yanısıra, bardaklık, küllük ve hereketli kolların kapama parçaları da bu grubun içerisinde çalışıldı.Vites topuzu alternatiflerinin tasarımında ergonomi ön planda tutuldu.Vites üzerindeki yazıların karakteri ve yüzey üzerindeki konumlarının detayına inildi.

Mühendislik Tasarım Çalışmaları

Parçaların kendi içindeki montaj detayı çalışılırken, montaj sırası ve kolaylığı her zaman için göz önünde tutuldu.Cadem'in konusunda uzman mühendisleri, ZuluDesign tarafından gönderilen yüzey datalarını kullanarak, malzeme cinsi ve üretim yöntemleri de  göz önünde tutarak parçalara kalınlık verme, gerekli kalıp açılarını verme, kenar kesimlerini yapma, iç kısımlarına konacak parçaların tasarlanması işlemlerini gerçekleştiriyorlar.Komponentlerin montaj detayları çalışılıyor.Hareketli mekanizma tasarımları ve simülasyonları yapılıyor.

Bir insanın bedenini gerçeğiyle bire bir şekilde simüle edebiliniyor. Böylelikle kullanıcı araca rahat inip binebiliyor mu, pedallara rahat basabiliyor mu, direksiyonu rahat kavrayabiliyor mu, sinyal kollarına rahat ulaşabiliyor mu, görüş açısı rahat mı gibi soruların cevabını henüz tasarım aşamasında alınabiliyor. Böylelikle geleneksel yöntemlerde prototip araç üretildikten sonra ortaya çıkacak ve büyük oranda maliyet ve zaman kaybına neden olabilecek sorunların büyük kısmını henüz çalışmanın başında engellenmiş olunuyor.

Sürücünün görüş alanını inceliyoruz. Böylelikle çalışmanın başında henüz bilgisayar ortamında, sürücünün tekerlek izini veya diğer gerekli yerleri görmesini garanti altına alıyoruz.

Analiz Çalışmaları

Analiz çalışmalarında yine CATIA'nın analiz modülleri kullanılabildiği gibi parçanın geometrisine ve kullanım amacına uygun olarak daha farklı programlar da kullanılıyor. “Bu analiz çalışmalarında daha çok taşıyıcı gruplar ve emniyet parçaları üzerinde yoğunlaşıyoruz. Zaten belli parçalar fiziksel olarak yine resmi kurumlar tarafından teste tabii tutuluyorlar. Örnek olarak kabinlere Ankara'da değişik testler uygulanıyor. Burada kabin karkasına değişik açılardan yüklemeler yapılarak sürücünün yaşam alanına bir müdahale olup olmadığı inceleniyor ve sonuçlarına göre kabinler belge alıp seri olarak üretilebilir duruma gelebiliyorlar. Biz bu tip testleri sanal ortamda gerçekleştirilerek ortaya çıkan sonuçlara göre zayıf görünen yerlerde gerekli iyileştirmeleri yapıyoruz. Böylelikle başarısız testler sonucunda oluşabilecek olan zaman kaybı, maliyet artışı ve  prestij kaybının önüne geçiyoruz.”

Farklı yüklemeler sonucunda ortaya çıkan farklı sonuçlar yine uzmanlarımız tarafından incelenerek önlem alınmasına gerek olup olmadığı belirleniyor
.
Prototip Araç ve Prototip Parça Çalışmaları

Endüstriyel tasarımı ZuluDesign tarafından yapılmış, mühendislik çalışmaları Cadem tarafından tamamlanmış parçaların datası daha sonra Atölye firmasına gönderiliyor. Atölye'deki uzmanlar bu parçaların prototiplerinin seri üretimde öngörülen malzemesinden mi yoksa prototip yapılmasındaki hedeflere ulaşılabilecek benzer bir malzemeden mi yapılacağına karar veriyor. Karar verilen malzemeye ve üretim tekniğine göre prototip kalıpların tasarımı yapılıyor ve kalıpların tamamı CNC tezgahlarda işleniyor.

Atölye firması gerek prototip gerekse seri üretime yönelik kalıp tasarımı ve üretimindeki yoğun bilgi birikimi, prototip parça ve araç hazırlamada ciddi anlamda hız ve kalite kazandırıyor.

Seri üretimde el yatırma yöntemiyle Polyester'den üretilecek olan ön kaporta parçasının dört parçadan oluşan kalıbı. Bu kalıp daha sonra seri üretim için de model almak amacıyla kullanılmıştır. Model almadan önce belirli sayıda parça doğrudan bu kalıptan alınabilmektedir.

Prototip ön kaporta. Üzerinde hava geçişi için delikli saclar, iç kısmına karkas, kilit ve amortisör tutucuları gibi parçalar da çalışılmış durumda.

Prototip tavan. İç ve dış parçalar ayrı hazırlanıp daha sonra biraraya getiriliyor. Üzerinde projektör ve diğer monte edilecek parçalar için braketler de çalışılmış durumda.

Ölçüm Çalışmaları

Hazırlanan prototip parçaların özellikle diğer parçalarla montaj açısından uyumunu kontrol edebilmek amacıyla kritik ölçülerini kesinlikle kontrol ediliyor. Bu parçalardaki sapmaları belirleniyor ve kaydediliyor. Özellikle kabin karkası, üzerine birçok parça monte edildiği için önem kazanıyor.

Test Çalışmaları

Test çalışmaları ( gerek motorla ilgili gerekse diğer konulardaki testler ), hazırlanan prototipler üzerinde Tümosan tarafından kendi bünyelerinde gerçekleştirilmiştir.

Proje Yönetimi

Bu tarz kapsamlı projelerde profesyonel manadaki proje yönetiminin başarısı, projeyle ilgili beklentilerin özellikle projenin bitiş tarihi hedefinin- karşılanmasındaki en önemli etken oluyor. “Bizim yapılanmamızda proje yönetimini Cadem üstlenmektedir ve bu amaçla Cadem kendi bünyesinde proje yönetimi konusunda ilgili sertifikasyon-lara sahip çalışanları barındırmaktadır. Cadem bu projede de ZuluDesign, Cadem ve Atölye'den oluşan proje ortakları ile Tümosan ve gerektiği zamanlarda da yan sanayileri arasındaki koordinasyonu, endüstriyel tasarım öncesi görüşmelerden prototip araçların Tümosan'a teslim edilmesine kadar geçen süreç boyunca sağladı. Ayrıca biz prototip araçların teslim edilmesinden sonra yeni modelin seri üretime geçmesine kadar olan süreçte de müşterimize tam olarak destek veriyoruz ve seri üretime geçişle beraber bizim sorumluluğumuz da tamamlanmış oluyor.”

“Bir projenin başarılı olmasının yapılan iyi planlamaya ve etkin iletişime bağlı olduğunu düşünmekteyiz. Bu nedenle çalışmalarımızda her zaman için tüm ilgililerin katılımıyla masabaşı ve araçbaşı toplantılar organize ediyor,''workshop''lar düzenliyor, bu çalışmaların verimli geçmesini ve gereken kararların mutlaka zamanında alınmasını sağlıyoruz. Bu çalışmaları da kesinlikle raporlayarak tüm proje taraftarlarına dağıtımını yapıyoruz.”

Ve Seri Üretimin Başlaması

Projenin endüstriyel tasarım çalışmalarına başlanmasından itibaren yedinci ayında prototip araçlar gerekli testlerin yapılabilmesi amacıyla Tümosan'a teslim edildi ve iki ay sonra da - yani projenin dokuzuncu ayında - Tümosan 80 Serisi Traktör'ün firmanın Konya'daki tesislerinde seri üretimine başlandı ve bugün de günde 17 traktör olarak üretim devam etmektedir. Aynı zamanda diğer motor seçeneklerine ait modellerin tasarım çalışmaları da devam etmektedir.

Bu model traktör farklı motor seçeneklerinde, turbolu ve turbosuz olarak, dört çeker ve normal olarak, kabinli (klimalı) ve kabinsiz olarak üretilebilmektedir.Yeni model traktör, Eylül 2005'de gerçekleştirilen Bursa ve Adana Tarım Fuar'larında ilk kez müşteri karşısına çıktı. Genelde çok olumlu tepkiler alındı, özellikle traktörün gerek motor üretimi ve gerekse tasarımıyla % 100 Türk ürünü olması dikkatleri çeken en önemli unsurdu. Şimdiye kadar hep yurtdışı tasarımlarında yakalanan çizginin bu traktörle beraber yerli tasarımla yakalanması ve hatta geçilmesi mutluluk vericiydi.

Yeni Hedefler

“Tamamlanan her yeni projeyle beraber tecrübe ve bilgi birikimlerimizi arttırıyoruz. Her geçen gün firmalarımızın kapasitesi arttığı gibi üçlü proje ortaklığımızla ortaya çıkan sinerjinin oranı da artmaktadır. Ana hedefimiz özellikle otomotiv sanayindeki yerli tasarım açlığını giderebilmek ve tasarım alanında da ülkemizde yapılabilecek çok güzel işler olduğunu gösterebilmektir. Bu amaçla, devam etmekte olan projelerimizin yanında yeni ve kapsamlı projelere başlamak istiyoruz. Böylelikle de Türkiye'nin sesini dünyaya bu alanda da duyurabileceğimize inanıyoruz...”